Schuifradio verbeterd en binnenkort weer leverbaar

In de afgelopen maand ging het even heel hard met de bestellingen en de voorraad was echt helemaal op. Ik werk nu aan een nieuwe voorraad en heb ook twee verbeteringen in de montagemethode:

  • Vernieuwde montagemethode onderdelen
  • Betere aansluiting aarde en antenne

Vernieuwde montagemethode onderdelen

Oude methode: Schroeven

Bij het eerdere model werden de onderdelen met een ringetje en een schroef vastgezet. Ik koos voor deze methode omdat niet iedereen de beschikking heeft over een soldeerbout of met een groep niet kan/wil/durft te solderen.

Alternatief: Solderen op punaisses

Een veel gekozen alternatief voor het schroeven is de zogenaamde punaisse methode. Hierbij worden op de knooppunten punaises in de grondplaat geprikt en soldeer je de onderdelen op de punaisses. Op zich een goede verbinding, maar volgens mij niet direct het handigst voor onervaren soldeerders. Een ander nadeel is dat je kinderen de opstelling niet kunt laten controleren voor ze alles vast solderen.

Nieuwe methode: Hulsjes met of zonder spijkers

Bij de nieuwe methode kan je kiezen of je de draden vastsoldeerd of vastzet met een spijker. In de grondplaat steek je een metalen hulsje (Ø 2,6mm). In dit hulsje komen de draden van de onderdelen. Je kunt de onderdelen vooraf plaatsen (en de opstelling laten controleren door een deskundige) en hierna op twee manieren vastzetten:

Spijkeren

In de hulsjes sla je een spijkertje waardoor de draden worden vastgeklemd.

Solderen

Als je echt helemaal zeker wilt zijn dat alles goed vast zit dan is solderen de allerbeste methode. In dit geval heb je de spijkertjes niet nodig.

Toch schroeven

Degenen die toch liever op de oude manier de draden willen vastschroeven, kunnen naast het bouwpakket ook een setje met de klassieke schroeven en ringen bestellen.

Betere aansluiting aarde en antenne

Vooral bij het bouwen in groepen wordt vaak gebruik gemaakt van een antenne- en aarddraad die met een krokodillenklem op de de M4-schroeven wordt aangesloten. Op zich logisch, maar eigenlijk niet de bedoeling. Omdat de diameter van het gat van de ring iets groter is als 4 mm is er niet altijd contact tussen de schroef en de ring. En dus ook niet met de aarde of de antenne. Bij het bouwpakket zitten nu ook twee M4-moertjes die het elektrische contact verzekeren. Bovenop het M4-moertje komt nog steeds de bekende witte kartemoer waarmee een draad kan worden vastgezet.

 

Bouwbeschrijving

schuifradio

In het bouwpakket zit een uitgebreide stap-voor-stap bouwbeschrijving en een bouwschema. Je kunt dit bouwschema uitknippen en op de grondplaat plakken om zo te zien hoe de onderdelen met elkaar verbonden zijn.

  

 Het bouwpakket bevat alle onderdelen die nodig zijn om de radio te bouwen. Er hoeft niet gesoldeerd te worden.Je moet zelf zorgen voor een antennedraad en een draad voor de aansluiting met de aarde (verwarmings- of waterleiding).

Schuifradio foto’s

schuifradio_500

Inmiddels is prototype 3 ook af. Het wordt een mdf-plaatje van 9 x 18 centimeter. Aan de onderkant zitten de onderdelen nog wat tegen de rand en ook de ruimte voor de diode is wat te groot. De diode mag niet te strak komen te zitten anders bestaat de kans dat het glazen buisje breekt.

De antenne- en de aardaansluiting worden gemaakt met een kunststof kartelmoer (M4). Op de detailfoto kan je goed zien hoe de onderdelen worden bevestigd.

 
 
Detail van de bevestiging. Om te voorkomen dat de draden worden doorgesneden bij het aandraaien en dat de draden strak komen te staan door het meedraaien met de schroef worden omgekeerde kraalringen gebruikt.
   
Detail van de spoel. Deze is gewikkeld met draad met een buitendiameter van 08-0,9 mm over een totale lengte van 60 cm. Er zitten dus ruim 60 windingen op de spoel met precies in het midden de aftakking voor de antenne. Zo wordt de oortelefoon aangesloten. In het uiteindelijke bouwpakket heb ik de draadjes al aan het chasisdeel gesoldeerd. Natuurlijk kan je het ook zonder chasisdeel doen en de draadjes direct onder de schoeven vastzetten. Het is dan echter veel moeilijker om een setje (computer)luidsprekers aan te sluiten.
   
De antenne- en de aarddraden worden vastgezet door ze onder de kartelmoer te klemmen. Als je geen kartelmoeren kunt vinden, gebruik dan een gewone M4-vleugelmoer  Nog een paar waarden:

  • Condensator: 470 pF
  • Weerstand: 27K
  • Diode: Willekeurig Germanium

 

 

Passieve schuifontvanger (2007) – prototype 1

nwe_ontvanger

Als je deze site doorleest blijkt dat de verkrijgbaarheid van de afstemcondensatoren een groot probleem is. Met de bodem van de voorraad steeds nadrukkelijker in zicht, werd het zaak om met een nieuw ontwerp te komen. Ik blijf het namelijk ontzettend leuk vinden om vooral jongeren via de kristalradio kennis te laten maken met techniek en de radiotechniek in het bijzonder. Ook zijn er ook veel mensen die uit nostaligische overwegingen nog eens eens (of eindelijk) hun eigen kristalontvanger willen bouwen.

Aanvankelijk heb ik geëxperimenteerd met eenvoudige Japanse afstemcondesatortjes (varicons). Mechanisch zijn deze echter niet sterk en er is nauwelijks een goede knop voor te krijgen.

Tijdens de Dag voor de Radio-amateur in 2006 (VERON) liep ik bij de zelfbouwtentoonstelling Geert Paulides (PA7ZEE) tegen het lijf en hij had een ontvanger onworpen met een afstembare spoel. Hierbij werd een ferrietstaaf in de spoel bewogen en kon er keurig worden afgestemd.

Ik ben met het idee van Geert verder gegaan en tegelijkertijd gezocht naar betaalbare onderdelen (met name de ferrietstaven). Het is gelukt om een betaalbare (en betrouwbare) leverancier te vinden en het is dan ook niet zonder trots dat ik hieronder het prototype van het model 2007 kan presenteren.

De belangrijkste verschillen met het model 2002 (bijna 1.000 verspreid) :

  • Permeabiliteitsafstemming (duur woord voor afstemare spoel)
  • Weerstand van 27K over de LF-uitgang (betere geluidskwaliteit)
  • LF-uitgang met echte 3,5 mm connector, de ontvanger is dus eenvoudig aan te sluiten op een versterker
  • Spoel met middenaftakking (betere selectiviteit)
  • Eenvoudiger te wikkelen spoel (3,5 meter draad i.p.v. 10 meter)
  • Geen soldeerverbindingen. Ik kreeg steeds vaker te horen dat solderen op scholen i.v.m. arbo niet meer was toegestaan.

Hieronder dan de foto, dit is prototype 1

 

Verbetering geluidskwaliteit

Hallo Chris,

Bedankt, ik heb het pakket goed ontvangen. Mijn neefje heeft de kristalradio intussen gemonteerd en hij doet het. Ik heb wel een kleine verbetering aangebracht aan het ontwerp. Ik vond het geluid nogal zwak en vervormd en vermoede dat de diode in combinatie met de kristaloortelefoon capaciteit als een piek detector werkten. Daarom plaatste ik een weerstandje van 220K parallel met de oortelefoon om de oortelefooncapaciteit te ontladen en dit gaf een aanzienlijke verbetering van de geluidsterkte en de kwaliteit.

Met vriendelijke groet,
Dirk De Groen

Reactie Hallo Dirk,

Bedankt voor je terugkoppeling, het is altijd leuk om te horen dat het werkt. Ik heb zelf ook geëxperimenteerd met een weerstand parallel aan de oortelefoon, maar ik heb nooit gemerkt dat dit een verbetering op zou leveren. In oude ontwerpen van kristalontvangers zie je vaak een condensator van enkele nF parallel aan de oortelefoon, samen met de diode werkt deze dan als een diode.

De huidige generatie kristaloortelefoons heeft echter al een behoorlijke capaciteit waardoor de extra condensator niet meer nodig is, in recente ontwerpen kom je de weerstand ook bijna niet meer tegen. Het blijft echter natuurlijk een kwestie van experimenteren. Wat mogelijk meespeelt is de opbouw van de antenne en de kwaliteit van de aarde, ook dit zijn elektrische componenten waarvan de eigenschappen moeilijk voorspeld kunnen worden.

Ik zal jouw tip op de site plaatsen.

Met vriendelijke groet,
Chris Dorna