Zelfbouw detector met Galena (Galeniet)

Kristaldetector met Galena

Ik kreeg onlangs twee keer de vraag of mijn (passieve) kristalradio hetzelfde is als de radio’s waarmee in de Tweede Wereldoorlog illegaal naar Radio Oranje werd geluisterd. Het principe is nog steeds hetzelfde, maar de onderdelen bestonden in die periode nog niet. Het allergrootste verschil is vooral in de diode die het radiosignaal detecteert. De germaniumdiode die in de passieve schuifradio wordt gebruikt is pas sinds de 50’er jaren van de vorige eeuw beschikbaar. Daarvoor maakten kristalontvangers gebruik van een kristaldetector die bestond uit een stukje kristal (Galena) in een glazen houderdje. Door een dun draadje tegen het kristal te drukken onstond er een diodewerking waardoor het radiosignaal kon worden gedetecteerd.

De detector zat in een behuizing waarbij je het dunne draadje op verschillende plaatsen tegen het kristal kon drukken om zo een gevoelige plaats te vinden. Afgelopen zaterdag heb ik bij een mineralenwinkel voor € 2,50 een stukje Galena gehaald en hiermee wat geëxperimenteerd. In plaats van een dun draadje heb ik een veiligheidsspeld gebruikt en het kristal met een krokodillenklem vastgezet.

Na even zoeken naar een gevoelig plekje op het kristal had ik ontvangst! Het signaal was wel zwakker als met een germaniumdiode. Hieronder de foto van mijn zelfgebouwde detector die dus in de plaats komt van de diode van de schuifradio.

Kristaldetector met Galena

 

Detail van kristaldetector

 

 

2e Wereldoorlog

radio_oranje

– Ingezonden door een bezoeker van mijn site –

Vlak voor de oorlog, ik was ongeveer tien jaar, las ik in een of ander blad over kristalontvangers. Mijn vader kreeg ik zo gek om wat geld te steken in de aanschaf van wat onderdelen voor de kristalontvanger die ik wilde bouwen. In ons dorp was een verwoede amateur die de inwoners van de gemeente Castricum op zijn distributienet kon aansluiten. Na aanschaf van het materiaal bouwde ik mijn eerste kristalontvanger. Ik had een goede ontvangst, en na de evacuatie van ons gezin naar Amsterdam heb ik, we kwamen te wonen in de Amstellaan op twee hoog, de antenne gespannen zodanig dat bij een eventuele razia deze niet opviel, en had een duidelijke ontvangst van Radio Oranje.

Na de oorlog kwamen wij weer in Castricum te wonen en de jaren voor mijn militaire dienst heb ik nog eenpitters, tweepitters etc. gebouwd. Na de militaire dienst had ik wel wat anders aan mijn hoofd, dus het beoefenen van de radio’sbouwerij kwam in het slop. Op een gegeven ogenblik waren de diverse bouwonderdelen verdwenen. Enige maanden geleden kwam ik op het idee om nog eens wat over de kristalontvangers te gaan lezen, misschien kan ik mijn kleinzoon nog wat inspireren.

Afbeelding hiernaast overgenomen van http://www.zuidelijkewandelweg.nl/tijdtijn/herrijzendnederland.htm

Later stuurde de verteller nog een korte aanvulling:

Uw zending heb ik ontvangen. Ik heb de kristalradio geinstalleerd en zoals vroeger functioneert ie later in de avond en/of nacht. Ik zal de antenne, die nu in de kamer hangt, buiten (ongezien!) ophangen. Ik woon nl in een flat waar men niet gesteld is op ongewenste versieringen, zoals schotelantennes, vogelkooien, wasgoed, en dergelijke. In ieder geval mijn nostalgisch verleden werd weer werkelijkheid. Nogmaals hartelijk dank en ook voor het bijvoegsel dat U toevoegde aan het artikel. Ik bracht namelijk ook destijds pamfletten rond. Om geen argwaan te wekken van bepaalde groepen werden we onregelmatig gewisseld van adressen, zodat we niet opvielen. Het was een barre tijd, geen eten, geen water, geen electriciteit, geen gas, maar wel de hoop op betere tijden. In ieder geval we hebben het overleefd.